De memoires van Jada Pinkett Smith, 'Worthy', hebben talloze krantenkoppen gegenereerd vanaf het moment dat ze er reclame voor begon. Maar onder de schokkende onthullingen schuilt een boek vol diepgaande inzichten over het onder ogen leren zien van het verleden en het gebruiken van nieuwe inzichten om er iets anders van te maken. Een groot deel van de memoires concentreert zich op belangrijke relaties in het leven van Pinkett Smith, van haar nauwe band met Tupac Shakur tot haar huwelijk met Will Smith. Maar uiteindelijk is de rode draad die het hele verhaal van begin tot eind met elkaar verbindt Pinkett Smiths grootmoeder Marion Martin Banfield en de tuin die haar belangrijkste levenslessen heeft geleerd.
Als jong kind woonden Pinkett Smith en haar moeder vaak bij haar grootmoeder, die een uitgestrekte tuin had. De moeder van Pinkett Smith was 17 toen ze van haar beviel, en het huwelijk van haar ouders duurde slechts een jaar, dus ze hadden vaak een plek nodig om te verblijven. Gedurende die jaren bracht Pinkett Smith veel tijd door in de tuin, waar hij observeerde hoe de planten en bloemen allemaal samenwerkten, doodgingen en in cycli weer terugkwamen. Ze keert tijdens 'Worthy' keer op keer terug naar die tuin en noemt het een symbool van groei, liefde en voeding.
'Ik denk dat we allemaal proberen terug te keren naar de tuin, en dus komen we onderweg verschillende tuinen tegen', vertelt Pinkett Smith aan 247CM. 'Ik heb kunnen voortbouwen op de tuin van mijn grootmoeder via de tuin van mijn eigen familie, de tuin van mijn vriendschappen, de tuin van mijn relatie met Will, en de tuin van mijn relatie met mijn moeder.' Pinkett Smith bespreekt elk van deze relaties in 'Worthy', waarbij ze de netelige kanten ervan onderzoekt, evenals de generatieve aspecten van de verbindingen die ze door de jaren heen heeft weten te koesteren. Ze bespreekt ook de manieren waarop trauma zich een weg door generaties kan banen en het heden en, als het niet wordt onderbroken, de toekomst kan beïnvloeden.
'Ik vond het niet nodig om zomaar mijn verhaal te vertellen zonder doel. En toen ik dat doel vond op mijn reis van gebrek aan eigenwaarde naar eigenwaarde, dacht ik: dat is een reis die het waard is om te delen.'
Er waren idyllische momenten in de kindertijd van Pinkett Smith, zoals uren die ze in de tuin doorbracht, maar er waren ook grote uitdagingen die wonden werden die ze in haar volwassen leven met zich meedroeg. Haar beide ouders worstelden met verslaving, en haar vader was tot aan zijn dood in en uit haar leven. Ze begon uiteindelijk op jonge leeftijd met het dealen van drugs en had moeite om een schijn van autonomie te vinden. Terugkerend naar de fijnere details van die jaren om 'Worthy' te schrijven, zegt Pinkett Smith dat het belangrijkste waar ze zich van bewust werd een cyclus van trauma was die door generaties vrouwen in haar familie was doorgegeven. 'Ik denk dat de terugkeer naar het verhaal van mijn grootmoeder waarschijnlijk een van de meest hartverscheurende onderdelen was: echt naar haar geschiedenis kijken en kijken naar wat ze heeft moeten doorstaan', zegt ze.
In de memoires onthult Pinkett Smith dat haar overgrootmoeder – de moeder van Marion – paranoïde schizofrenie had en door haar grootvader was geïnstitutionaliseerd. Het zusje van haar grootmoeder stierf toen ze nog kinderen waren, en ook Marion werd op zeer jonge leeftijd onder onduidelijke omstandigheden zwanger. Ze werd vervolgens door haar familie verstoten, maar werd opgevangen door een blanke familie die haar als dienstmeisje liet werken. Door te schrijven over wat haar moeder en grootmoeder hebben meegemaakt, kreeg Pinkett Smith een 'duidelijk inzicht in de traumacyclus tussen de vrouwen', zegt ze. 'Toen ik keek naar het verhaal van mijn overgrootmoeder, dat overvloeide in het verhaal van mijn grootmoeder, dat vervolgens overvloeide in het verhaal van mijn moeder, en toen overvloeide in mijn verhaal, en toen hoe ik sommige cycli met Willow kon doorbreken.'
Pinkett Smith deelt haar twee kinderen, Jaden en Willow, met Smith, die uit zijn eerste huwelijk ook een zoon heeft genaamd Trey. Pinkett Smith schrijft over hen drieën en hun fel onafhankelijke geesten met een gevoel van ontzag en eerbied, vergelijkbaar met hoe zij haar grootmoeder beschrijft. Haar reis om vrede te sluiten met wat er is gebeurd met de vrouwen die haar voorgingen, heeft haar ook meer ruimte gegeven aan vooral ouder Willow.
'Of het nu gaat om hoeveel Instagram-volgers je hebt, of hoe mannen op je reageren, of hoe vrouwen op je reageren, een groot deel van onze eigenwaarde is afhankelijk van middelen buiten onszelf.'
'Als er dingen gebeuren met betrekking tot Willow, kan ik mezelf afzonderen en gewoon kijken naar waar ze mee te maken heeft, in plaats van dat mijn angsten op mij afkomen en ik haar begeleid', merkt Pinkett Smith op. 'Zelfs als ik een beetje bang word, ben ik me ervan bewust, en ik kan het controleren en ik kan mijn angst wegnemen van haar omstandigheid en haar omstandigheid puur en alleen bekijken als haar ervaring. Haar ervaring is niet mijn ervaring.' Pinkett Smith zegt dat het loslaten van haar eigen trauma haar de vrijheid geeft om Willow te geven 'wat ze ook van me vraagt, door in het heden te zijn met haar ervaringen.'
Eigenlijk, zegt ze, gaat het erom dat ik 'mijn afval niet in haar leven breng'. Weet je wat ik bedoel?' Pinkett Smith lacht. 'Mijn bagage, mijn bagage, in haar ervaring.'
De kinderen van Pinkett Smith staan aan haar zijde terwijl ze haar verleden probeert te verwerken, en dat geldt ook voor Smith en haar moeder. 'Ze zijn allemaal met mij op deze reis geweest. Ik ben zo dankbaar dat ik een partner en een gezin heb dat zo bereid is om een stap verder te gaan, en dat is eigenlijk alles wat je van iemand kunt vragen', zegt ze, terwijl ze 'partner' gebruikt om naar Smith te verwijzen. Hun relatie is het onderwerp geweest van talloze gesprekken sinds Pinkett Smith in een promotie-interview voor 'Worthy' onthulde dat ze in 2016 uit elkaar gingen. Maar in de memoires lijkt ze niet geïnteresseerd in het geven van nette antwoorden over de status van hun relatie.
Wel gaat ze uitgebreid in op de gebeurtenissen rond de Oscars van 2022, toen haar man Chris Rock een klap gaf nadat de komiek een grapje maakte over de alopecia van Pinkett Smith. Blijkbaar heeft de gebeurtenis haar geholpen te beseffen dat ze slechts één kant van Smith had gezien en dat ze zijn ware zelf en de pijn die hij leed ook had genegeerd. 'Van mensen verwachten dat ze perfect verschijnen en van onszelf verwachten dat ze altijd perfect verschijnen, is zo'n onrealistische wens', legt Pinkett Smith uit, reflecterend op haar veranderende kijk op Smith. 'Ik heb net geleerd dat als je mensen om je heen hebt die voortdurend bereid zijn om te blijven groeien, je daar dankbaar voor moet zijn, in plaats van te wensen dat je ergens bent aangekomen, of dat je partners ergens zijn aangekomen, of dat je kinderen ergens zijn aangekomen', zegt ze. 'Het feit dat we hier allemaal samen zijn en bereid zijn om samen te groeien, te leren en te genezen, dat is alles wat je kunt vragen.'
Veel van 'Worthy' beschrijven de genezingsreis van Pinkett Smith en de ups en downs van haar groei. Haar pad heeft haar naar veel verschillende geloofsovertuigingen en genezingsmechanismen geleid, waaronder ayahuasca, dat volgens haar de zelfmoordgedachten heeft genezen die rond haar veertigste verjaardag bij haar opkwamen. Voor iedereen die geïnspireerd is om ayahuasca te doen, zegt Pinkett Smith: 'Ga online.' Ze voegt eraan toe: 'Er zijn een aantal behoorlijk gerenommeerde organisaties die verschillende reisprogramma's aanbieden die je veilig kunt doen. Ik zou mensen zeker aanraden om onderzoek te doen en ervoor te zorgen dat ze werken met mensen die daarvoor zijn opgeleid.' De auteur erkent ook dat ayahuasca alleen niet tot verlichting leidt. Tenzij je een van de weinige verlichte meesters bent die op aarde rondlopen, zegt ze, komen maar weinigen van ons op een plek waar we volledig genezen zijn. In plaats daarvan gaan de meesten van ons, net als de tuin, door constante groeicycli.
De genezingsreis van Pinkett Smith omvatte ook het weglaten van dingen, zoals sociale media, die volgens haar bijdragen aan een vergelijkingscultuur die het uiterst moeilijk maakt om je waardig te voelen. 'Of het nu gaat om hoeveel Instagram-volgers je hebt, of hoe mannen op je reageren, of hoe vrouwen op je reageren, een groot deel van onze eigenwaarde is afhankelijk van middelen buiten onszelf', benadrukt ze. 'We proberen validatie te krijgen van andere mensen die eigenlijk geen authentieke validatie te bieden hebben, omdat ze hun eigen dingen proberen uit te zoeken.'
Dus nee, Pinkett Smith besteedt haar ochtenden niet aan het checken van Instagram. In plaats daarvan omvat haar ochtendroutine een uur stilte, daarna yoga, gevolgd door het lezen van een of andere Bijbeltekst. Vooral de stilte helpt haar verbonden te blijven met de kern van wie ze is, voorbij elke verwonding of subjectiviteit.
Uiteindelijk zegt Pinkett Smith dat ze haar memoires heeft geschreven om te benadrukken hoe belangrijk het is om naar binnen te gaan en je eigen waarde te vinden, ongeacht hoe anderen je zien of hoeveel bezittingen je hebt. Dat centrale idee was het zaad dat de hele memoires tot stand bracht. 'Ik vond het niet nodig om zomaar mijn verhaal te vertellen zonder doel', zegt ze. 'En toen ik dat doel vond op mijn reis van gebrek aan eigenwaarde naar eigenwaarde, dacht ik: dat is een reis die het waard is om te delen.'
Om dat verhaal te vertellen, moest ze moeilijke momenten bezoeken, maar het alles – elke liefde en elk verlies – leidde haar terug naar de tuin en naar de liefde die haar grootmoeder ondanks haar problemen bood. Sommige dingen zijn immers zou moeten generaties lang worden doorgegeven, en nadenken over het leven van haar grootmoeder leidde Pinkett Smith ook tot een viering van 'de kracht die ze aan mezelf en haar dochters heeft doorgegeven, en wat ik heb kunnen doorgeven aan mijn kinderen. De erfenis van de liefde die met het trauma gepaard gaat', zegt ze. 'Hoe de erfenis van de liefde het trauma overtreft - dat was een heel diepe reis die ik heb kunnen maken.'
Het gaat allemaal terug naar de tuin, de belichaming van de veerkracht en voortdurende liefde van haar grootmoeder die ook voortleeft in haar nakomelingen. 'Ik heb al deze tuinen verbonden met de tuin van mijn grootmoeder, dus ik heb dit uitgestrekte, prachtige park in mijn hart', zegt ze. 'Dat is het enige waar het om gaat, en gewoon terugkeren en onderweg tuinen aanleggen.'
